Djayden schrijft voor vrijheid: van cel tot mensenrechten

In de voormalige Koepelgevangenis in Arnhem schreef Djayden Jung samen met zo’n 250 andere activisten urenlang brieven. Niet om zijn eigen verhaal te vertellen, maar voor mensen wier vrijheid onterecht is ontnomen. De 31-jarige Apeldoorner nam voor de tweede keer deel aan de jaarlijkse Schrijf Je Vrij-challenge van Amnesty International.

Op 29 november lieten de deelnemers zich vrijwillig tien uur lang opsluiten om zoveel mogelijk brieven te schrijven en geld in te zamelen. Daarmee vroegen zij aandacht voor wereldwijde mensenrechtenschendingen.

Het symbolische opsluiten in de gevangenis benadrukt de ernst van de situatie van mensenrechtenactivisten, journalisten en gewone burgers die onterecht vastzitten, en onderstreept de solidariteit met hen die hun vrijheid moeten missen. “Wat me het meest raakte,” vertelt Djayden, “is dat je je echt inleeft in het leven van die persoon. Je bent urenlang volledig bij hen betrokken.”

Rechtvaardigheid als drijfveer

Djayden kan slecht tegen onrecht. Al op jonge leeftijd zette hij zich in voor vrijwilligerswerk met kinderen met een beperking. Die ervaring maakte duidelijk dat maatschappelijke betrokkenheid diep in hem verankerd zit.

Zijn gevoel voor rechtvaardigheid bracht hem later naar het theater, waar hij meespeelde in producties over discriminatie en racisme. Via collega’s uit die wereld kwam hij zeven jaar geleden in contact met Amnesty International. Daar ontdekte hij de kracht van de brievenacties: met een kleine inspanning kun je een groot verschil maken in het leven van mensen die hun vrijheid zijn kwijtgeraakt.

Vrijheid schrijven vanuit cel

De dag in de voormalige Koepelgevangenis in Arnhem verloopt strak georganiseerd. Bij aankomst leveren deelnemers hun persoonlijke spullen in, krijgen een nummer, een T-shirt en een tas. Er wordt zelfs een mugshot gemaakt, alsof ze echt gevangen worden gezet. Vervolgens worden ze verdeeld in groepen die afwisselend schrijven in cellen en in de centrale hal.

Djayden belandde met drie anderen in een cel, waar hij twee uur lang op harde stoelen brieven en kaarten schreef voor negen personen en gemeenschappen van wie de mensenrechten worden geschonden. Gedurende de dag was er slechts een kort moment om buiten te luchten.

Van kinderrechten tot verzetsverhalen

De casussen waarmee Djayden tijdens de Schrijf Je Vrij-challenge te maken kreeg, waren allesbehalve abstract. Het ging om concrete verhalen zoals het overlijden van een Zuid-Afrikaans jongetje in een wc-put veroorzaakt door structurele nalatigheid van de overheid: een schending van fundamentele kinderrechten, en klimaatactivisten die worden geïntimideerd en bedreigd. Elk dossier raakte hem op een andere manier. Waar hij vooraf dacht dat sommige verhalen meer indruk zouden maken dan andere, merkte hij tijdens het schrijven dat elke zaak hem volledig opslokte en zijn betrokkenheid vergrootte.

Wat hem het meest overtuigde, was het bewijs dat deze acties daadwerkelijk effect hebben. Zo werd de Tunesische advocaat Sonia Dahmani, die zich openlijk uitsprak tegen onrecht, op 27 november voorlopig vrijgelaten dankzij de druk van organisaties als Amnesty. Tijdens de challenge maakte haar dochter via een live-verbinding duidelijk hoe groot de impact van die vrijlating was. Ze vertelde dat haar moeder moest wennen aan iets eenvoudigs als een matras met kussen en dat haar haar langzaam weer begon te groeien. Zulke kleine details benadrukken hoe ingrijpend mensenrechtenschendingen zijn en hoe waardevol de steun van internationale solidariteit kan zijn.

Emotioneel was de aanwezigheid van kinderen van verzetsstrijders uit de Tweede Wereldoorlog, die hier gevangen hadden gezeten en hun verhalen deelden op deze beladen historische plek.

Vrijheid aftellen: van brieven tot euforie

Dit jaar besloot Djayden rond half vijf te stoppen met de Schrijf Je Vrij-challenge in Arnhem. De lange dag in de gevangenis, met de vele verhalen en de indringende akoestiek, vroeg veel van de deelnemers. Vorig jaar maakte hij de tien uur wel volledig af, maar ook dit keer was de intensiteit duidelijk voelbaar: dicht op elkaar, geconcentreerd schrijven en voortdurend geraakt worden door de casussen.

Voor Djayden overheerst het gevoel dat hij zijn bijdrage heeft geleverd. Hij schreef zoveel als mogelijk en zamelde geld in voor Amnesty. Vorig jaar, toen hij de hele dag bleef, maakte hij het bijzondere slot mee: de bekendmaking van het aantal brieven en ingezamelde bedragen, de gezamenlijke aftelling naar “vrijheid” en de ontlading wanneer de deuren opengaan. Dat moment van euforie ging samen met het besef dat hij naar buiten mocht, terwijl de mensen voor wie hij schreef nog steeds vastzaten.

Voor Apeldoorn: durf elkaar te leren kennen

Djayden ziet een zorgelijk patroon in Nederland: polarisatie, versnippering en mensen die zich alleen voelen in hun strijd. Hij hoort felle geluiden tegen vluchtelingen, tegen Pride, tegen bepaalde groepen, en merkt dat mensen hierdoor worden weggezet.

Voor hem draait verandering om verbinding. Voor hem is dat geen hol begrip, maar een concrete houding die begint bij jezelf: deel wat je doet en nodig anderen uit om mee te doen. Niet iedereen hoeft op straat te demonstreren; ieder kan op zijn eigen manier een steentje bijdragen.

Wat zou Djayden willen voor zijn stad? “Apeldoorn zou mooier zijn als we meer in verbinding zouden staan met elkaar. Dat begint bij het gesprek. Vraag een wildvreemde op straat: hoe was je dag? Durf elkaar te leren kennen.”

Het is een bescheiden maar krachtig pleidooi van iemand die weet dat grote verandering begint met kleine stappen en dat één handtekening, één brief, één gesprek meer kan betekenen dan we denken.
De Amnesty Fakkeltocht voor Mensenrechten vindt plaats op 10 december. De schrijfactie Write for Rights volgt op 14 december in het stadhuis. Meer informatie via apeldoorn.amnesty.nl

Djayden verbindt zich hieraan met zijn eigen inzet. De inzamelingslink van de Schrijf Je Vrij-challenge blijft tot eind december open.

Voor Amnesty doe ik mee aan de Schrijf Je Vrij-challenge