Hertzberger-pand in Apeldoorn: sloop, transformatie of herwaardering? Apeldoorn staat op een kruispunt

Het voormalig Centraal Beheer-gebouw – voor velen bekend als het markante Hertzberger-pand – staat al jaren symbool voor stilstand in de binnenstad van Apeldoorn. Wat ooit een icoon van vooruitstrevende architectuur was, is nu vooral een plek van leegte en verval. Maar achter de schermen wordt hard gewerkt aan een toekomstvisie. In een open gesprek met wethouder Peter Messerschmidt wordt duidelijk dat Apeldoorn op een kruispunt staat: sloop, transformatie of herwaardering. In oktober gaat duidelijk worden welke kant het opgaat.

Opruimen om te kunnen opbouwen

“De aankoop van het Hertzberger-pand was geen nostalgisch gebaar,” stelt Messerschmidt direct. “We hebben het pand overgenomen om gebiedsontwikkeling mogelijk te maken.” Die ontwikkeling begint concreet met de sloop van de Pakhoedtorens rond het gebouw en “het bezemschoon opleveren van het Hertzberger pand”, aldus de wethouder. Nog dit najaar wordt gestart met voorbereidende werkzaamheden en in januari begint de asbestsanering. Een flinke klus, die naar verwachting bijna een jaar in beslag neemt.

Parallel hieraan werkt ontwikkelaar Explorius aan plannen voor de bouw van zo’n 500 woningen rondom het pand. “Dat deel van het project staat op zichzelf,” benadrukt Messerschmidt. “Explorius kan aan de slag, ook als de toekomst van het Hertzberger-pand nog niet is uitgekristalliseerd.”

Verschillende scenario’s op tafel

De gemeenteraad krijgt na de zomer verschillende toekomstscenario’s voorgelegd. Er zijn namelijk drie opties voor het pand. Eén: het pand in oude luister herstellen, wat geen reële optie is. Twee: een transformatie met behoud van de architectonische kern. En drie: volledige sloop en nieuwbouw. Die laatste optie is expliciet door de raad gevraagd en zal dus worden meegenomen.

Het college zelf kijkt vooral naar transformatie. “Zichtbaar houden dat het om een Hertzberger-pand gaat, met respect voor de erfgoedwaarde,” aldus Messerschmidt. Tegelijkertijd benadrukt hij de noodzaak tot realisme. “Het gebouw moet functioneren, toekomstbestendig zijn. Dat betekent ook: aanpassen waar nodig. Maar uiteindelijk zal de raad beslissen over de toekomst van het pand.”

Ideeën uit de stad

Sinds de overdracht van het gebouw voor één symbolische euro is het enthousiasme onder burgers, architecten en ontwikkelaars groot. “We worden overspoeld met ideeën,” zegt Messerschmidt. Toch blijft de lat hoog. “Je kunt het maar één keer goed doen. We zoeken naar een thematische invulling die past bij de stad. Naar verwachting zullen er een aantal thematische scenario’s komen die we gaan voorleggen aan de gemeenteraad.”

Niet wachten op perfectie

De wethouder reageert op de vraag of de staat van het CB gebouw er niet voor zorgt dat het andere deel ook in de wachtkamer komt te staan. Omwonenden zien de huidige staat van het pand namelijk met lede ogen aan. “Terecht,” zegt Messerschmidt. “Het is nu geen visitekaartje voor de buurt.” Toch verwacht hij dat de nieuwbouw van Explorius genoeg aantrekkingskracht zal hebben. “Overal waar gebouwd wordt, is rommel en overlast. Dat hoort erbij. Maar de potentie van het gebied is enorm. Dus er kan wat mij betreft gebouwd worden, voordat het CB gebouw klaar is.”

Het belangrijkste is dat er duidelijkheid komt. Geen eindeloze studies of visies, maar werkbare stappen. Het college wil in het najaar de richting bepalen met de raad en van daaruit verder. “We presenteren geen dichtgetimmerde plannen, maar scenario’s met denkrichtingen. Daarmee gaan we het gesprek met de raad aan.”

Apeldoorn als grootschalige bouwlocatie

De herontwikkeling van het Hertzberger-pand is onderdeel van een veel grotere opgave. Apeldoorn is door het Rijk aangewezen als grootschalige woningbouwlocatie. Een predicaat dat niet alleen prestige, maar ook hulp met zich meebrengt. “We krijgen ondersteuning van het Rijk op het gebied van kennis, versnelling en mogelijk ook financiering,” zegt Messerschmidt. “Dat is cruciaal voor ingewikkelde binnenstedelijke projecten als deze.”

Tijd voor daden

Apeldoorn is het stadium van vrijblijvendheid voorbij. De gemeente neemt verantwoordelijkheid, de raad moet binnenkort richting kiezen, en de stad verdient een plek die weer iets toevoegt. Of dat nu een getransformeerd Hertzberger-pand wordt, of een nieuwe invulling op deze markante plek – het is tijd om de bakens te verzetten.