Ilja Gort in CODA: Kort maar krachtig

Ilja Gort bekend van de wijnen, zijn TV-programma en zijn boeken, vereerde op 27 juni Apeldoorn met een bezoek. Ilja Gort gaf een lezing in het auditorium van CODA. De lezing van 16.00-18.00 uur zou gaan over Ilja’s leven op het Franse platteland, zijn avonturen als chateau-eigenaar, en zijn nieuwste boeken Petit Café du Bonheur (Zomerlezen geschenk 2026), en het vervolg daarop: Grand Café du Malheur. Aansluitend een wijnproeverij van Ilja’s wijnen waar hij ook iets over zou vertellen.

De verwachtingen in de uitverkochte zaal zijn dan ook hooggespannen! Ondanks Code Rood met lokaal tot 39 graden op de thermometer zit het auditorium propvol met 200 gasten.

Keuzes

Ilja Gort kan boeiend en humorvol vertellen. Zoals je hem ook een beetje leert kennen in zijn Tv-programma’s. Hij heeft de lachers dan ook snel op de hand.

Maar voor hem recentelijk vooral om de keuze tussen een fles wijn en een vrouw

Hij begint met een levenswijsheid. In het leven gaat alles over keuzes. Maar voor hem recentelijk vooral om de keuze tussen een fles wijn en een vrouw. Jaja, dat is natuurlijk niet gemakkelijk. Behalve misschien voor mensen die niet van wijn houden, God hebbe hun ziel.

Wat blijkt, deze keuze was vooral relevant voor zijn nieuwste boek. Hij wilde deze keer niet meer in de derde persoon schrijven. Eerst begon hij in de ik-vorm, maar dat beviel niet. Dat voelde te autobiografisch aan, en het boek gaat niet over hemzelf. Even overwoog hij het vanuit het gezichtspunt van een fles wijn te schrijven. Dat zou volgens Ilja gemakkelijk geweest zijn, want een fles wijn praat niet terug. Uiteindelijk stelde hij zichzelf voor een grote uitdaging: het boek schrijven vanuit het perspectief van een vrouw.

Vrouwen zijn aliens. Er is geen touw aan vast te knopen. Want vrouwen praten meer dan mannen. Echt, wel 12 keer zoveel. Je krijgt er geen speld tussen.

Vrouwenleren begrijpen

Om te kunnen schrijven vanuit een vrouwelijk gezichtspunt moet je natuurlijk eerst vrouwen leren begrijpen. Ja hoor, zegt Ilja tegen de zaal, Lach maar, ik weet het: kansloos! Vrouwen zijn aliens. Er is geen touw aan vast te knopen. Want vrouwen praten meer dan mannen. Echt, wel 12 keer zoveel. Je krijgt er geen speld tussen.

Dat komt door vroeger in de oertijd. Wij zaten als mannen achter de struiken. We waren stil, we zaten te wachten op mammoeten. Intussen waren die vrouwen thuis onderling alles aan het regelen. Zij moesten wel communiceren. Dus zij ontwikkelden taal. Naderhand hebben ze ons dat ook geleerd. Ze hebben ons uit de struiken geluld!

Kijk, vrouwen zijn eigenlijk gewoon slimmer dan mannen. Wij mannen kunnen misschien slimmer lijken. We overzien het, beslissen snel, hup klaar. Dat wordt soms daadkracht genoemd, maar dat is onzin. Het is gewoon luiheid! Vrouwen doen er misschien langer over, en lijken meer te twijfelen. Maar dat is niet zo: dat is nadenken!

Overigens heeft Ilja, bekende hij, deze diepgaande inzichten over vrouwen aangereikt gekregen van zijn eigen vrouw…..

Tijd wordt hardnekkig ontkend

Ilja ging in de 80’er jaren in een oude eend naar de Provence, en werd op slag verliefd op het leven op het Franse platteland. Hij woont er nu al ruim 30 jaar, maar echt wennen aan het ‘Franse’ doe je nooit.

Mooi is het rustige tempo in het dorpsleven. Je doet er bij de bakker een half uur over om met een baguette naar buiten te stappen, want met iedereen wordt uitvoerig gekletst. Werkende mensen zitten gerust 2 of 3 uur te lunchen. Als je daar wat van zegt (ook als werkgever en chateau-eigenaar) word je uitgelachen. Het is geen lunchpauze, monsieur. Het is La Vie.

Er is tijd, altijd tijd, om te ouwehoeren, om te blijven hangen. OP tijd bestaat niet, te weinig tijd ook niet. Tijd wordt hardnekkig ontkend.

Verschrikkelijk en verrukkelijk

Maar het is niet alleen mooi. Het duurt lang voordat Fransen je binnenlaten, je hoort er niet gauw bij.  Ze houden je op afstand. Er wordt veel gekletst, maar ook veel stilgezwegen. Status en macht krijg je vooral door dingen die je weet maar niet zegt. En goede vriendjes worden met de burgemeester!

Het leven in Frankrijk is verschrikkelijk en verrukkelijk tegelijkertijd.

Dat heeft Ilja in zijn laatste boeken proberen te beschrijven. De jonge vrouw die hoofdpersoon is in zijn nieuwe boeken ervaart dit allemaal. De charme, de romantiek, maar ook de afstandelijkheid, de eenzaamheid, en uiteindelijk ook dreiging als corruptie en misdaad een rol gaan spelen.

Om me heen hoorde ik ook teleurstelling bij mensen dat het wel erg kort was. En over wijn was niets gezegd! Misschien kwam dat nog.

Wijn

Tot zover de lezing van Ilja Gort. Met verbazing zag ik dat het pas 16:30 uur was. Een lezing van 30 minuten was korter dan ik verwacht had, hoe vermakelijk ook.

Om me heen hoorde ik ook teleurstelling bij mensen dat het wel erg kort was. En over wijn was niets gezegd! Misschien kwam dat nog.

We moesten best lang in de rij staan om met z’n allen uit het auditorium in de museumzaal te komen. Wat bleek? Daar werd per persoon gevraagd of je wit, rood of rosé wilde, en dan werd dat ingeschonken. Dan duurt het in een rij van 200 natuurlijk best lang.

Nadat veel mensen hun (half volgeschonken) wijntje op hadden en hun glas ergens hadden neergezet om in de rij te gaan staan voor de aankoop van een boek en (wederom) in de rij voor een signering van Ilja Gort werd er door de dame van CODA geroepen dat je wel je glas bij je moest houden, want ze hadden maar precies 200 glazen. Even omspoelen was geen optie denk ik.

Gelukkig had ik mijn glas krampachtig vastgehouden, ondanks het ongemak tijdens de aankoop, betaling en signering van een boek. Dus ik kon alle 3 de wijntjes proeven. Voor een wijnkenner is het natuurlijk een doodzonde om een nieuwe wijn in een niet-schoon glas te laten inschenken. Maar ja. En de mensen die hun glas hadden weggezet na die eerste slok hadden gewoon pech. Tja. Moet je dat maar niet doen.

Wat voor wijnen het waren? Ik weet het niet. Er stond Ilja Gort op de fles, maar meer kan ik niet vertellen. De mensen die het schonken wisten er ook niks van. Mijn buurvrouw vroeg of de witte wijn droog was. Toen werd er op het etiket gekeken, het antwoord was dat het er niet op stond. Ik vroeg uit welke streek de wijn kwam. Het vraagteken op het gezicht van de jongedame zei genoeg, waardoor ik maar niet vroeg of ze iets wist van de druifsoort.

Voor diverse mensen die ik sprak was dit een grote teleurstelling. Zij hadden bij een wijnproeverij meer informatie over de wijn verwacht, en de mogelijkheid de wijn te kopen. Dat viel tegen. Ik persoonlijk vond de rode wijn erg soepel, daar had ik wel ’n flesje of wat van mee willen nemen.

Uiteindelijk vond ik het een fijne middag. De lezing van Ilja Gort was amusant, zij het kort. Er was wijn, al had dat wat beter geregeld kunnen worden. Aansluitend kon je dineren in het CODA café met een Frans driegangenmenu. Dat was smakelijk. Interessante mensen ontmoet en bekenden gesproken. Soms is Apeldoorn groot en klein tegelijk.

Al met al, ondanks wat gemopper en teleurstelling, de moeite waard wat mij betreft.

27 juni 2026, Lezing Ilja Gort, Auditorium CODA