Pronkbanken in Amaliapark onthuld: van haakneus tot kroondomeinhout

Wethouder Peter Messerschmidt en ontwerper Ineke Hans onthulde maandagmiddag 15 december de nieuwe pronkbanken in het Catharina Amaliapark. Het kunstproject markeert de historische band tussen Apeldoorn en Paleis Het Loo en is het resultaat van jarenlange voorbereiding.

Symbolische verbinding

De reden om opdracht voor dit kunstwerk te geven is de grootschalige renovatie van het Paleis en de bouw van de nieuwe publieksruimte.

“Het kan niet zo zijn dat we daar niets mee doen als Apeldoorn,” vertelt Jasper van der Graaf, directeur van Stichting ACEC, over de heropening van Paleis Het Loo enkele jaren geleden. “Het is een buitenkans om met kwaliteitskunst en kwaliteitsvormgeving de symbolische verbinding te maken tussen Paleis Het Loo en Apeldoorn.”

Het project komt tot stand in opdracht van de gemeente Apeldoorn, in samenwerking met Stichting ACEC. Het expertisecentrum voor buitenkunst adviseert de gemeente over de aankoop van beeldende kunst in de openbare ruimte.

Wethouder Messerschmidt benadrukt het belang van kunst in de openbare ruimte: “Kunst draagt, net als groen, bij aan het welzijn van mensen. Het geeft je even een klein stapje rust. Dat je langs een kunstwerk loopt en denkt: wat staat hier nou eigenlijk? Of wat heeft de kunstenaar ermee bedoeld?”

William, Mary en Amalia

Ineke Hans neemt het publiek mee in haar ontwerpproces. Het kunstwerk verwijst op meerdere lagen naar de koninklijke geschiedenis. “In 1677 trouwen William en Mary. Zij zijn dol op Het Loo en brengen daar heel veel teweeg,” vertelt Hans. “Mary is vijftien, William is zevenentwintig. Ze vindt hem heel lelijk en moet huilen wanneer ze gaat trouwen. Uiteindelijk komt het allemaal goed.”

In het profiel van de banken verwerkt Hans de karakteristieke haakneus van Willem III. De bloemen verwijzen naar zowel Mary, die dol is op verse snijbloemen en de kassencultuur in Engeland en Nederland als eerste sterk ontwikkeld heeft, als naar prinses Amalia, naar wie het park is vernoemd. “Op haar vijftiende heeft Amalia al heel veel bloemen naar zich vernoemd zien worden: een tulp, een fucsia, een anthurium, een pioenroos. Die zitten daar ook allemaal in.”

Hout uit de kroondomeinen

De banken zijn gemaakt van hout uit de kroondomeinen van Paleis Het Loo, “uit de tijd van Emma en Wilhelmina, zou je kunnen zeggen.” Het hout moet lang drogen, wat een van de redenen is waarom het project enige tijd in beslag neemt. De achthoekige vormen verwijzen naar de historische tuinvazen van Het Loo, terwijl de kleuren blauw en wit verwijzen naar Delfts aardewerk.
De vier vazen staan geplaatst op architectonische hoekpunten in het park: een vier-achtste, een zes-achtste, een drie-achtste op de Jeu de Boules Boulevard en een kleine taartpunt vooraan.

Ambitie: net zo mooi als Nantes

Ook oud-wethouder Detlev Cziesso, die het beleid voor kunst in de openbare ruimte destijds van de grond tilt, is aanwezig bij de onthulling. Hij kijkt met tevredenheid naar de ontwikkelingen: “Steeds meer kunstwerken, daar word ik gewoon blij van. We zijn een keer met de hele groep naar Nantes geweest. Die stad is al dertig jaar bezig om kunst in het centrum kunst te brengen. Als je kijkt wat ze in dertig jaar tijd daar voor elkaar hebben gekregen, dat is gewoon echt verschrikkelijk mooi. Wij moeten toch in twintig jaar voor elkaar krijgen dat wij op kunstgebied net zo mooi zijn als Nantes.”

Lef in woelige tijden

Hans eindigt haar toespraak met een dankwoord aan de gemeente voor “het lef dat ze toont. Dat ze deze opdracht toch heeft laten doorgaan in een park waarvan het niet vanzelfsprekend was om een kunstwerk te plaatsen. Voor het feit dat ze investeert in kunst en ook, zo heb ik begrepen, de komende jaren blijft investeren in kunst.”

“We leven in hele woelige tijden waarin kunst en cultuur meer en meer onder druk staat. Het klinkt dan wat verlicht, wat naïef, om te zeggen dat je lelijkheid alleen maar met schoonheid kan bestrijden. Het is wat aanmatigend om te zeggen dat dit schoonheid is. Maar het beste antwoord op het investeren in kunst is naar mijn mening een van mijn favoriete quotes, die komt van Sir Winston Churchill. Die wordt midden in de oorlog gevraagd: meneer Churchill, waarom investeert u zo verschrikkelijk veel in kunst? Waarom kunnen mensen nog steeds naar theater, kunnen ze nog steeds tentoonstellingen bekijken en naar de opera? En hij zegt: If we don’t invest in culture, what are we fighting for?”