Ruimte genoeg. Nu de verbeelding nog.

(Een culturele reactie op het nieuwe coalitie akkoord van Apeldoorn)

Apeldoorn heeft een luxeprobleem.

We hebben ruimte. Heel veel ruimte. Ruimte om te wonen, te wandelen, te fietsen, te recreëren, te ondernemen en elkaar te ontmoeten. Ruimte tussen de Veluwe, Paleis Het Loo en een stad die gestaag groeit. Menig bestuurder in de Randstad zou er een arm voor geven.

En toch knaagt er iets.

Want wat gebeurt er als ruimte het belangrijkste verhaal van een stad wordt? Dan dreigt ruimte uiteindelijk ook het enige verhaal van een stad te worden. Het nieuwe coalitieakkoord van ons stadsbestuur heet niet voor niets Ruimte voor mensen. Onze citymarketing vertelt een vergelijkbaar verhaal. Het cultuurbeleid sluit er netjes op aan. Groen. Royaal. Veilig. Leefbaar.

Allemaal waar.

Maar ook een beetje alsof je iemand omschrijft als “aardig”. Niemand heeft iets tegen aardige mensen. Alleen blijft hun naam zelden hangen op een verjaardagsfeest. En daar zit voor mij de vraag. Willen we Florida op de Veluwe worden? Een aangename woonplek waar alles klopt, het gras netjes gemaaid is en niemand zich ergens aan stoort? Of willen we ook een stad zijn die verrast, uitdaagt en nieuwsgierig maakt? Begrijp me niet verkeerd. Apeldoorn heeft enorm veel in huis. CODA, Orpheus, Gigant, ACEC. NJON en De Ereprijs. Festivals, makers, verenigingen, kunstenaars, ondernemers en vrijwilligers. De Veluwe als achtertuin. Een koninklijke geschiedenis waar menig stad jaloers op zou zijn.

Het probleem is niet dat er te weinig gebeurt. Het probleem is inwisselbaarheid. Te weinig spannend profiel. Te weinig smoel. Cultuurbeleid, citymarketing, evenementenbeleid, erfgoedbeleid: allemaal uitstekende bedoelingen, maar soms lijken ze op een familiefeest waar iedereen door elkaar praat. Gezellig, maar na afloop weet niemand meer precies wat er eigenlijk gezegd is. Wat ontbreekt is een uitdagend verhaal dat alles verbindt. Want ruimte is meer dan rust. Ruimte is ook avontuur. Ruimte om te experimenteren. Ruimte om iets te maken dat nog niet bestaat. Ruimte voor architectuur waar mensen verhit over discussiëren. Ruimte voor kunstwerken in de openbare ruimte die niet mooi zijn, maar gewoonweg geweldig. Ruimte voor festivals die je niet kopieert uit een draaiboek van een andere stad, maar die voortkomen uit wat Apeldoorn echt uniek maakt.

Waarom zouden wij niet de meest verrassende cultuurstad van Nederland kunnen zijn? We hebben er letterlijk de ruimte voor. De Veluwe hoeft niet alleen een natuurgebied te zijn; zij kan ook een podium worden. Het centrum hoeft niet alleen functioneel te zijn; het kan een plek worden waar kunst, groen, architectuur en vormgeving zo prachtig smoelt dat je ogen uit de kassen rollen van verbazing. Evenementen hoeven niet alleen bezoekers te trekken; ze kunnen bijdragen aan een onvergetelijk en verbindend lokaal verhaal waar mensen van opkijken en van opzien.

Dat vraagt keuzes. Minder van alles een beetje. Meer van iets heel goed. Meer iconische projecten. Meer gedurfde architectuur. Meer bijzondere kunst in de openbare ruimte. Meer buitenprogrammering. Meer onverwachte samenwerkingen tussen cultuur, natuur, onderwijs, technologie en ondernemerschap. Niet om interessant te doen. Maar omdat onderscheidend vermogen geen luxe is. Het is een snoeiharde voorwaarde voor een sterke, groeiende, cultureel zelfbewuste stad van de omvang van Apeldoorn.

De concurrentie tussen steden wordt de komende jaren niet gewonnen door degene met de meeste vierkante meters groen. Die wordt gewonnen door steden die een eigen gezicht hebben. Steden die talent vasthouden en aantrekken. Steden die mensen verrassen. Steden waar iets gebeurt dat gewoonweg nergens anders gebeurt. Dat noem ik graag stadsprogramma. Niet een verzameling losse activiteiten, maar gebundelde kracht met een gedeelde ambitie. Een verhaal dat bewoners en ondernemers herkennen, bezoekers onthouden en makers verder willen brengen. Dat wat alleen hier kan. Dat wat alleen hier past. Dat wat je niet kunt kopiëren. Onversneden Apeldoornse cultuur.

En misschien is dat wel de mooiste invulling van Ruimte voor mensen: niet alleen ruimte om te wonen, maar ook ruimte om cultureel te dromen en dit met elkaar waar te maken. Met deze energie werken we de komende bestuursperiode graag samen om culturele doelpunten te scoren voor Apeldoorn.