Meer aandacht voor wat mensen verbindt

Dit is een ingezonden opiniestuk van Michèl Tigelaar, initiatiefnemer van de Facebookgroep Positieve Initiatieven Apeldoorn & Omgeving. Hij pleit voor meer aandacht voor wat mensen in Apeldoorn verbindt, naast de aandacht voor problemen en incidenten.

Wie het lokale nieuws volgt, krijgt al snel het gevoel dat onze samenleving vooral bestaat uit problemen, incidenten en conflicten. De komst van asielzoekers leidt tot protesten. Mensen met onbegrepen of verward gedrag worden vooral besproken als veiligheidsrisico. Dakloosheid wordt zichtbaar zodra iemand overlast veroorzaakt. En wanneer er spanningen zijn in een buurt, gaat het gesprek vaak direct over handhaving, regels en maatregelen.

Die problemen moeten we niet bagatelliseren. Overlast kan grote gevolgen hebben voor bewoners en mensen mogen zich zorgen maken over hun veiligheid en leefomgeving. Maar wanneer we uitsluitend aandacht geven aan wat misgaat, ontstaat een eenzijdig en soms zelfs schadelijk beeld. Mensen worden dan niet langer gezien als mens, maar als probleem: de asielzoeker, de dakloze, de verwarde persoon of de overlastgever.

Juist daar begint de verwijdering.

Ik geloof dat Apeldoorn behoefte heeft aan een ander geluid. Niet een naïef verhaal waarin alle problemen worden weggepoetst, maar een eerlijk verhaal waarin ook ruimte is voor wat wél werkt. Voor inwoners die naar elkaar omkijken, vrijwilligers die zich dagelijks inzetten, buurtinitiatieven die mensen bij elkaar brengen en professionals die proberen de leefwereld en de systeemwereld met elkaar te verbinden.

Die positieve initiatieven zijn er volop. Alleen krijgen ze vaak veel minder aandacht dan een conflict of incident.

Een buurtbewoner die wekelijks koffie schenkt voor mensen die anders nauwelijks iemand spreken, haalt zelden de krant. Vrijwilligers die nieuwkomers helpen om hun weg te vinden, blijven vaak buiten beeld. Mensen die met ervaringskennis anderen begeleiden uit dakloosheid, schulden of sociaal isolement krijgen niet altijd het podium dat zij verdienen. En buurtinitiatieven die voorkomen dat kleine spanningen uitgroeien tot grote problemen worden vaak pas gewaardeerd wanneer ze verdwijnen.

Dat is jammer, want juist deze voorbeelden laten zien hoe een sterke sociale basis eruitziet.

Een samenleving wordt niet alleen sterker door beleid, professionele zorg of handhaving. Zij wordt vooral sterker wanneer mensen elkaar kennen, elkaar durven aanspreken en bereid zijn naar elkaars verhaal te luisteren. Dat vraagt iets van de overheid en van maatschappelijke organisaties, maar ook van ons als inwoners.

Het is eenvoudig om te klagen over wat er fout gaat. Het is moeilijker om zelf contact te zoeken, een initiatief te starten of iemand te ontmoeten die anders denkt of leeft dan wijzelf. Toch begint verandering vaak juist daar.

Dat geldt ook bij onderwerpen die snel polariseren.

Bij de opvang van asielzoekers moeten zorgen van omwonenden serieus worden genomen. Maar we moeten ook voorkomen dat mensen over wie wordt gesproken zelf nooit worden ontmoet. Angst groeit gemakkelijk op afstand. Een gesprek, gezamenlijke activiteit of persoonlijk verhaal kan meer veranderen dan tien verhitte berichten op sociale media.

Bij mensen met verward of onbegrepen gedrag is veiligheid belangrijk. Maar uitsluitend spreken over gevaar en overlast doet geen recht aan de complexe werkelijkheid. Achter gedrag zitten vaak psychische problemen, trauma, eenzaamheid, verslaving, schulden of het ontbreken van passende hulp. Begrip betekent niet dat alles moet worden geaccepteerd. Het betekent dat we verder kijken dan het gedrag alleen.

Hetzelfde geldt voor dakloosheid. Iemand zonder woning is niet automatisch ongemotiveerd, gevaarlijk of verantwoordelijk voor alles wat hem is overkomen. Ik weet uit eigen ervaring hoe snel iemand door omstandigheden buiten de samenleving kan komen te staan, en hoeveel verschil het maakt wanneer iemand niet alleen naar je problemen kijkt, maar ook naar je mogelijkheden.

Positieve aandacht kan bovendien beleid beïnvloeden. Wanneer inwoners en organisaties laten zien dat een andere aanpak werkt, ontstaat een praktisch voorbeeld waarop beleidsmakers kunnen voortbouwen. Een goed buurtinitiatief kan soms meer overtuigen dan een omvangrijke beleidsnota. Niet omdat beleid onbelangrijk is, maar omdat de praktijk laat zien wat mensen daadwerkelijk nodig hebben.

Daarom ben ik de Facebookgroep Positieve Initiatieven Apeldoorn & Omgeving gestart. Niet om problemen te ontkennen, maar om een tegenwicht te bieden. Om vrijwilligers, bewoners, organisaties en initiatieven zichtbaar te maken. Om mensen te inspireren en te laten zien dat betrokkenheid nog steeds bestaat.

Misschien moeten we onszelf vaker de vraag stellen: welk verhaal versterken wij?

Delen we vooral wat boosheid, angst en verdeeldheid oproept? Of geven we ook aandacht aan mensen die verbinden, ondersteunen en verantwoordelijkheid nemen?

Apeldoorn kent genoeg uitdagingen. Maar onze stad kent ook enorm veel betrokkenheid, veerkracht en menselijkheid. Laten we die kracht niet als vanzelfsprekend beschouwen. Laten we haar zichtbaar maken, ondersteunen en navolgen.

Want wie alleen kijkt naar wat er misgaat, mist hoeveel mensen iedere dag proberen het goede te doen.

Michèl Tigelaar
Initiatiefnemer van Positieve Initiatieven Apeldoorn & Omgeving