Richard Groenendijk: grote bek, klein hart

Vrijdag 15 februari 2019

Door David Levie

Orpheus

Geëngageerd mag je Richard Groenendijk nog niet noemen, maar in zijn show ’Om Alles’ gaat hij die kant zo langzamerhand wel op.

Vooral in deel 2 van het programma dat doorgaans een pauze kent. In de bomvolle Rabobankzaal speelde ’s lands beste grappenmaker op het grote podium echter twee uur achter elkaar. En dat ook nog eens in een hoog tempo. Hij heeft daar geen zichtbare moeite mee, maar zijn publiek wel. Dat kwam na een stevig uur al adem tekort. Een leermomentje voor Orpheus zullen we maar zeggen.

Die eerste helft was vooral gevuld met puur vermaak van hoog niveau. Lachen, gieren, brullen zoals we dat met Groenendijk al jaren doen. Slechts sporadisch is er een flauwe grap bij. En dat geeft niks, want een flauwe van Groenendijk is vaak nog beter dan wat zijn collega’s er soms van brouwen. Dat komt doordat de cabaretier zichzelf ook op de hak neemt. Ronduit kostelijk is het verhaal over zijn allochtone chauffeur, een jonge meid die er achter het stuur nog minder van bakt dan hij. En loop vooral niet de zaal uit, om wat voor reden ook. Groenendijk wil weten waarom, gaat met het slachtoffer in gesprek en het zaallicht floept aan. Hoezo de zaal verlaten?

Hij geeft toe dat hij behalve een grote bek ook een heel klein hartje heeft. Dat hij heel vaak aan twijfel onderhevig is. Dat hij heel slecht nee kan zeggen. Die eigenschappen maken van Groenendijk (ook) op het toneel een mens van vlees en bloed.  Wel eentje die gezegend is met heel veel talent (hij kan uitstekend zingen) dat hij op het juiste moment weet aan te spreken. Daardoor is  hij meer dan zo maar een grappenmaker. Heel wat meer.

Petje af

Dat bewijst hij als volwassen cabaretier in die tweede helft. Zo blikt hij terug op een tv-programma waarin hij zich samen met Patty Brard in een auto voortbeweegt over één van de slechtste wegen op deze planeet. Hij neemt de overdreven Brard zwaar in de zeik. Er blijft weinig van die theatrale troela over. Maar dan verhangt hij de bordjes op een zowel subtiele als sublieme manier. Onderweg blijkt zij de sterkste van de twee en rijdt  zij hem uiteindelijk over al dat aangevreten asfalt (voor zover aanwezig) en langs afgronden en ander ongemak weer veilig naar de volgende bestemming. Petje af voor Patty, want zo is Groenendijk wel.

Ook hekelt hij zoals gewoonlijk de homofobe medemens en dat mag hij wat mij betreft blijven doen. Maar echt boos is hij op verloederde generatiegenoten die hun vrouw en minderjarig kroost inruilen voor een wat jongere uitgave van de echtgenote. Daar heeft hij geen goed woord voor over. En hij huivert van de nouveaux riches die van gekkigheid niets anders weten te doen dan te snuiven, hoeren en snoeren. Met smaak verhaalt hij over een dergelijk feestje in een Rotterdams penthouse waar hij dat allemaal mocht gadeslaan. Dergelijke verhalen blijven je bij.

Typetjes

Ik vraag me af hoe dat met zijn grappen is. Die beklijven niet echt. Je verzuipt in die overigens warme grollenstroom. Probeer ze vooral niet door te vertellen als je er wél eentje onthouden hebt. Laat dat alsjeblieft aan die Rotterdammer met Zeeuws bloed over.  Net als het maken van zijn onnavolgbare en zeer geloofwaardige  typetjes als Jopie Parlevliet.

Zesenveertig jaar is hij inmiddels en dat boezemt hem angst in. Van  typetjes kan hij op tijd afscheid nemen, hij verzint er gewoon een paar nieuwe bij. Maar hij heeft inmiddels een leeftijd bereikt  waarop  afscheid nemen een andere betekenis krijgt. Die van voorgoed.

Dat memento mori, die vergankelijkheid, brengt hem steeds dichterbij bij zijn misschien wel grootste angst: dat hij niet meer kan spelen, vooraf gegaan door geheugenverlies op het podium. Je tekst kwijt zijn.  Groenendijk geeft aan hoezeer hij dat allemaal vreest.

Ooit valt dat doek. En dat is niet gespeeld. Die geloofwaardigheid is de grote kracht van Richard Groenendijk. Een aparte vogel – net als poelifinario, naar wie een theaterprijs is vernoemd die hij in 2012 won. In de volière van het Nederlands cabaret vliegt hij vrolijk rond. Apeldoorn zag gisteren de reprise van ’Om Alles’. Een titel met een historie,  die nauw verbonden is met de vrijwel vergeten Fien de la Mar. Een mooie vondst van een vindingrijk mens. Hopelijk vliegt Groenendijk nog vaak deze kant op.

Om Alles. Reprise van show van Richard Groenendijk. Donderdag 14 februari Rabobankzaal van Orpheus. Uitverkocht.

ONDERWERPEN

Theater

Onze nieuwsbrief

Elke maandag ons nieuws in de mail?

Meer lezen over stad

REACTIES

Elke maandag ons nieuws in de mail?