Rik van den Heuvel: ‘Iedereen kan in beweging komen’

Volksgezondheid gaat niet alleen over ziekenhuizen en artsen, maar ook over preventie. De gemeente Apeldoorn zet daarom in op een gezonde leefstijl en op bewegen. Beweegmakelaar Rik van den Heuvel ziet hoe groot de drempel voor sommige inwoners is, en hoe klein de stap soms kan zijn die het verschil maakt.

Rik zit in zijn kantoor bij Sportservice Apeldoorn, onderdeel van Accres. Hij vertelt over zijn werk als beweegmakelaar, een functie die veel meer is dan mensen aanmoedigen om te sporten. Met zijn achtergrond in welzijnswerk en gezondheidsbevordering heeft hij een duidelijke missie: “Ons doel is iedereen in beweging in de gemeente Apeldoorn. Maakt niet uit hoe en welke drempels er zijn.”

De 32-jarige Rik is niet zomaar een sportfanaat die anderen wil motiveren. Hij is makelaar: iemand die vraag en aanbod bij elkaar brengt. Na zijn hbo-opleiding sport- en bewegingseducatie in Nijmegen werkte hij jaren in de gehandicaptenzorg, het jongerenwerk en het algemeen maatschappelijk werk. Die ervaring neemt hij mee in zijn huidige werk. “Ik kom uit het welzijnswerk, dus ik ben ook begonnen met mijn netwerk uit die hoek om daar te kijken: zijn er mensen die willen gaan bewegen?”

Het werk achter de schermen

Wat doet een beweegmakelaar eigenlijk? “Wij helpen mensen bijvoorbeeld door het aanbod overzichtelijk te maken,” legt Rik uit. “Heel veel mensen weten niet eens wat er allemaal te doen is, van sportscholen tot wandelgroepjes. We zijn met ongeveer vijftig collega’s, van wie vijf beweegmakelaars, en we hebben een goed netwerk. Als we iets niet weten, hebben we de tijd en ruimte om het uit te zoeken voor inwoners.”

Het werk van de beweegmakelaars begon vier jaar geleden in samenwerking met huisartsen, via de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI): een programma voor mensen met overgewicht die aan hun leefstijl willen werken. Inmiddels is het veel breder. Het team ondersteunt jaarlijks ongeveer duizend mensen. “We gaan uit van ongeveer 200 mensen per fulltime aanstelling per jaar,” zegt Rik. “Dat komt ook omdat mensen soms terugkomen als hun situatie verandert of als ze hun motivatie kwijt zijn.”

Waarom is die eerste stap zo groot?

Waarom is het zo moeilijk om zelf in beweging te komen? Rik herkent het patroon. “Gedrag verandert stapsgewijs. Je staat niet op en denkt: ik ga mijn hele leven anders aanpakken. Dat kun je wel denken, maar de praktijk is dat dit niet zo gemakkelijk is. Het gaat vaak ook om mensen die al langere tijd niet gesport hebben. Daardoor is de drempel groot om weer te gaan bewegen.”

Grote levensmomenten, zoals pensioen, brengen verandering, maar niet automatisch gezonde gewoontes. “Op het moment dat je met pensioen gaat, is dat een grote verandering. Maar dat betekent niet dat je je hele leven in één keer anders kan inrichten. Dat moet ook stapsgewijs.”

Veel mensen hebben bovendien een verouderd beeld van sport. “Ze denken vaak aan de traditionele (team)sporten of aan trainen bij een sportschool. Maar dat past niet meer bij hun werkelijkheid. Terwijl er tegenwoordig allerlei goede alternatieven zijn, walking football bijvoorbeeld. Je voetbalt wandelend en het gaat meer om het samenzijn en een kopje koffie. Wel bewegen, maar een hele andere dynamiek.”

Zwemmen, fitness en wandelen

Wat doen Apeldoorners het liefst? “Zwemmen is heel populair,” zegt Rik. “Fitness ook, maar dan niet bij de grote ketens. Mensen willen het dichtbij, in een fijne sfeer en binnen budget. Wandelen wordt ook echt heel erg groot. We organiseerden meerdere edities van de Apeldoorn Wandeluitdaging, een groot project.”

Opkomende sporten zijn padel en boulderen. “Beide sporten zijn populair omdat je niet aan vaste tijden vastzit, maar per keer los kunt boeken. Dat geeft veel vrijheid.”

Verschil tussen mannen en vrouwen

Rik ziet ook duidelijke patronen. “We hebben vijf beweegmakelaars: drie mannen, twee vrouwen. Bij vrouwen is het soms al wat duidelijker wat ze willen. Die vinden het ook vaak minder moeilijk om aan te geven waar ze last van hebben. Bij mannen is het vaker: ‘Ik moet hier zijn’, of ‘De dokter heeft gezegd dat het goed is dat ik dit ga doen’.”

RIk denkt dat er wel een iets hoger aandeel vrouwen is dat hier komt.”

Maatwerk dat werkt

Een verhaal uit de praktijk vat zijn werk goed samen. “Ik heb ooit een meneer begeleid die een drempel voelde. Ik ben drie keer met hem de route van zijn huis naar de sportschool gefietst. De eerste keer haalde ik hem thuis op, de tweede keer halverwege. Nu sport hij daar nog steeds iedere week. Het was een heel klein dingetje, maar hij sport nog steeds.” Die aanpak is volgens Rik typerend. “Je handelt op basis van verstand en naar bevind van zaken. Je denkt: als dit misschien werkt, gaan we dit doen.”

Drempel? Kom langs

Voor Apeldoorners die twijfelen heeft Rik een duidelijke boodschap. “Als je iets wil met bewegen, maar je ervaart een drempel, kom dan vrijblijvend langs voor gratis advies. We hebben tegenwoordig ook een beweegmakelaar specifiek voor jeugd en één voor senioren. We werken met gedifferentieerde kennis van groepen en doelgroepen. Voor iedereen is er een passende plek.”

Meer weten of een afspraak maken? Mail naar beweegmakelaar@accres.nl.