Tank en ambulance als stille getuigen van vier jaar oorlog

Burgemeester Ton Heerts heeft vrijdag 10 april de tijdelijke installatie met een kapotgeschoten Nederlandse ambulance en Russische tank geopend. De twee objecten zijn tegenover elkaar opgesteld als een stille confrontatie. De tank, ooit tentoongesteld bij de Russische ambassade in Berlijn, is verwoest in Oekraïne. De ambulance, geschonken vanuit Breda, heeft hetzelfde lot ondergaan. Nu staan ze hier in Apeldoorn, enkele dagen voor 17 april – de dag waarop onze stad 81 jaar geleden werd bevrijd.

“Dit is echt een ongelooflijk bijzonder moment,” zegt Heerts. “Als je je inbeeldt dat daar mensen in hebben gezeten, mensen van vlees en bloed, dan denk ik dat alle woorden daarna eigenlijk overbodig zijn.”

De tentoonstelling is het resultaat van doorzettingsvermogen. Marc van Gerrevink, transportondernemer, zette het initiatief in gang. Mirjam Barendregt, Peter Schoenmaker steunden het. Frans Polman, kunstenaar uit Apeldoorn, gaf het een kunstzinnige vorm. Samen hebben zij iets tot stand gebracht dat de stad aan het denken zet – en dat is precies de bedoeling.

Oorlog is onder ons

Apeldoorn vangt bijna duizend Oekraïners op in kantoorgebouwen. Honderdduizenden mensen zijn in Oekraïne omgekomen. De oorlog in het Midden-Oosten voegt zich daarbij. En toch, zegt Heerts, spraken we na de Tweede Wereldoorlog: “We wilden dat nooit meer. Maar het lijkt er wel op dat elke keer als we dat uitspreken, het erger wordt.”

Moraal boven geld

Vervolgens sprak Karel Burger-Dirven, honorair consul van Oekraïne in Nederland. Zijn rol is veranderd door de oorlog. “Waar je als honorair in vredestijd bezig bent met economische samenwerking en cultuur, zet ik mij inmiddels 24×7 in om Oekraïne een overwinning te brengen.”

Maar hij wil ook duidelijk maken: “Ons land en ons volk zijn niet te koop als handelswaar. Oekraïne wil vrede, maar alleen een rechtvaardige vrede. Poetin zal niet stoppen.”

Frans Polman, een vredestichtende beweging

De kunstenaar heeft de tank en de ambulance knielend neergezet. “Het knielen is om jezelf even ter aarde te richten en eigenlijk een verbinding te zoeken,” legt hij uit. “En het omhoog kijken is eigenlijk verbinding maken. Ik noem dit een vredestichtende beweging.”

Hij nodigt de aanwezigen uit om mee te doen: één knie zakken, omhoog kijken, even vasthouden. Het is een moment van stilte en verbinding – niet alleen met elkaar, maar ook met de realiteit van oorlog die deze twee objecten vertegenwoordigen.

Alles over hoop

Zowel in Orpheus en de Grote Kerk zijn er allerlei culturele activiteiten. Daarnaast is het doel geld te verzamelen voor een ambulance. Voor meer info: www.allesoverhoopapeldoorn.nl.