Frans Polman ontwerpt installatie over oorlogsgeweld in Oekraïne

Frans Polman is gevraagd door initiatiefnemer Marc van Gerrevink om een installatie te ontwerpen naar aanleiding van 4 jaar oorlog in Oekraïne. De beeldend kunstenaar heeft een ontwerp gemaakt dat de mensen weer bewust maakt van de oorlog. “Op het moment dat je hier komt (bij Orpheus) en de installatie bekijkt, ga je er echt heel anders naar kijken,” zegt Polman. “Dat zet je wel even aan het denken.” De opstelling zal onder andere bestaan uit een kapot geschoten ambulance en kapotgeschoten tank.

Yin en yang in puin

Het kunstwerk dat Polman voor ogen staat, is niet zomaar een statische opstelling. Hij ziet de tank en ambulance als tegengestelde objecten – het kwade en het goede – die hij samen wil laten smelten als een soort yin-yang. Beide voertuigen zijn zwaar beschadigd door oorlogsgeweld. Ze zullen geknield op een puinhoop staan, tegenover elkaar, met hun neus omhoog gericht. “Dat symboliseert voor mij de vraag: wanneer houdt dit op?” zegt Polman. “Het is mijn achterliggende gedachte hoe het kunstwerk is opgebouwd.”

De tank – een bruikleen van het oorlogsmuseum – is al in Nederland. De ambulance is een Nederlands voertuig dat geschonken is aan Oekraïne en momenteel op het slagveld staat. Polman houdt voorzichtig aan dat deze ambulance nog moet worden opgehaald, dat doe de organisatie. “Ik wacht dat nog even af,” zegt hij. “Het is een moeilijk bereikbare locatie.” Oorspronkelijk zouden twee ambulances komen, maar een Oekraïense ambulance is recent volledig vernietigd door een drone. Dus wordt het er één.

Rauw en puur

Voor Polman past dit project goed bij zijn eigen werk als kunstenaar. Zijn thema is altijd “rauw en puur in karakter” – elementen waar hij graag mee werkt. “Het mooie is dat het echt rauw mag zijn,” zegt hij. “Ik hoef het niet te polijsten. De beschadigde voertuigen, met hun deuken en littekens van oorlogsgeweld, passen perfect in die esthetiek.”

Polman voelt zich als de “regisseur” van de installatie. De tank kan hij niet zelf verplaatsen – dat doen anderen – maar hij bepaalt hoe alles precies moet staan. “Ik ben eigenlijk de dirigent om te zorgen dat ze goed komen te staan,” zegt hij. “Dat komt wel heel nauw.” Daarom moest er ook toestemming zijn van de bruikleengever, het oorlogsmuseum. De tank is beschadigd, maar toch behandelen ze het voertuig voorzichtig.

Bewustwording

Polman ziet het kunstwerk als meer dan alleen een herdenking. “We zijn allemaal een beetje murw geslagen door alles wat we in het nieuws zien,” zegt hij. “We zien iets verschrikkelijks en bladeren naar de volgende pagina.” Maar een fysiek kunstwerk werkt anders. Het dwingt je om stil te staan.

Tijdens het interview praat Polman ook over details van de oorlog zelf – hoe tanks werken, hoe drones ze aanvallen, hoe soldaten dit moeten overleven. Het illustreert zijn punt: de werkelijkheid op het slagveld is veel grimmiger dan wat in de media wordt gerapporteerd. “Over het slagveld wordt helemaal niet gerapporteerd,” zegt hij. “Daar weten mensen helemaal niks van.”

Timing en opening

Het kunstwerk moet op 10 april klaar zijn – precies ruim voordat zijn nieuwe galerie opent. Dat geeft hem net voldoende tijd om de installatie te maken. De installatie is weliswaar tijdelijk, maar het doel is blijvend: mensen wakker schudden voor een oorlog die nog steeds aan de gang is en waarvan de gevolgen veel ernstiger zijn dan we van onze afstand kunnen zien.

Praktische informatie

• Opening: 10 april, Orpheus, Apeldoorn om 18.00uur
• Duur: drie weken
• Donaties: alle opbrengsten gaan naar Oekraïne

Voor meer informatie en het volledige programma: www.allesoverhoopapeldoorn.nl.